Wat is het doel van begrijpend lezen?

Er zijn heel wat definities voor begrijpend lezen te vinden. Hieronder een kort overzicht van de definities die een aantal grote partijen binnen het onderwijs in begrijpend lezen geven:

Het Expertisecentrum Nederlands

“Bij begrijpend lezen achterhaalt de leerling tijdens het lezen de betekenis van geschreven taal. Door de juiste leesstrategie bij het tekstdoel te kiezen, kan hij de informatie vinden die hij nodig heeft om een taak uit te voeren.” (expertisecentrum Nederlands, 2010).

SLO

De SLO refereert in hun verslag naar zogenaamde complex views. Complex views kunnen gezien worden als een combinatie van componenten die van invloed zijn op de ontwikkeling van de begrijpend leesvaardigheid. Deze componenten zouden zijn: decodeervaardigheid, woordenschat, grammaticale kennis, strategische competentie, metacognitieve kennis, tekststructuur, voorkennis en motivatie. Ze zeggen over deze componenten verder het volgende:

‘Het is belangrijk dat in het onderwijs in begrijpend lezen rekening wordt gehouden met de verschillende behoeften van lezers van verschillende leeftijden. Sommige componenten moeten veel aandacht krijgen bij jonge leerlingen, zoals de ontwikkeling van decodeervaardigheid. Andere componenten zijn belangrijker naarmate lezers ouder worden en de teksten die ze moeten lezen toenemen in complexiteit (zoals strategische competentie en kennis van tekststructuren). Weer andere componenten zijn van groot belang voor alle leeftijdsgroepen (zoals grammaticale kennis, woordenschat, voorkennis en motivatie) (Gelderen, 2018).’

Kenniscentrum begrijpend lezen

‘Volgens de huidige inzichten is begrijpend lezen een complex cognitief proces, waarbij een lezer continu schakelt tussen informatie in de tekst en zijn of haar eigen kennis. Over de precieze manier waarop dat gebeurt, en over de beste manier om van leerlingen goede lezers te maken, is echter nog veel onduidelijk (CED groep, 2020).’

Het comprimeren van alle definities tot één heldere definitie is lastig. Er is een hoge diversiteit aan terminologie en in de verschillende definities wordt het zwaartepunt net ergens anders gelegd. We zochten verder en vonden in een onderzoek van Houtveen, Van Steensel en De la Rie (z.d.) de volgende korte, maar heldere definitie: “Begrijpend lezen is een doelgerichte activiteit van een lezer om een boodschap zoals uitgedrukt door een schrijver te begrijpen.” Begrijpend lezen is dus het begrijpen van een tekst; zo makkelijk kan het soms zijn. Wat er nodig is om een tekst te begrijpen verkennen we in de volgende deelvragen.